Boskap Leenderbos

Het is een rustige herfstdag in het Leenderbos. We staan in een zestig meter brede strook van vijf kilometer lang waar zo’n tien  jaar geleden grote dennen, sparren en enkele berk stonden. De dooie takken liggen op de grond. Ook zie je nog een enkele stobbe, doorboord door insecten en bedekt met mos en paddenstoelen. Nu groeit er veel pijpenstrootje en wat struikheide. Overal schieten jonge berkjes, Amerikaanse vogelkers en een enkele den op. Dat gaat razendsnel. De vogelkers is net omgehakt en ligt in hopen bijelkaar. Op de achtergrond zijn de broers en zussen van de grote dennen en sparren te zien die hier stonden. In het westen loopt een half verhard grindweg uit de laatste wereldoorlog. Die voert naar een plek even verder in het bos waar een Duitse radar stond om Geallieerde vliegtuigen te spotten.

De boskap past in de beheersvisie voor het Leenderbos waarmee Staatsbosbeheer onder meer behoud en versterking van een gevarieerd heidelandschap beoogt. Tot halverwege de vorige eeuw bestond er helemaal geen  Leenderbos. Er was slechts een Groote Heide die zich uitstrekte van Eindhoven tot aan de Belgische grens. In de crisisjaren voor de oorlog hebben werklozen bijna de hele Groote Heide vol geplant met piepkleine dennetjes en sparretjes. Dat zijn de grote naaldbomen die we op de foto’s zien. Er werden wel kleine heidesnippers vrijgelaten, maar door de ongewenste “doping” met ammoniakwalmen vanuit het nabijgelegen landbouw gebied groeide deze heides razend snel dicht met bomen. De heidevlinder, de levendbarende hagedis en vogels zoals nachtzwaluw, de boomleeuwerik en de roodborsttapuit, die houden van de afwisseling van open heide, struweel en bos, dreigen daardoor te verdwijnen.  Door de kap neemt het leefgebied van deze soorten, die onder bescherming van het Europese natuurbeleid Natura 2000 vallen, in oppervlakte toe. Ook elders zijn in het Leenderbos zijn veel dennenbomen gekapt. Dat gebeurt in stroken die de bestaande heidegebiedjes met elkaar verbinden. De strook waar we staan verbindt de Molenheide met de heiden rond de Hasselsvennen.

De laatste jaren is er veel heibel over het kappen van bomen. Er zijn actiegroepen zoals de Bomenridders en Red Ons Bos. Zelfs in dit blad heeft u kunnen lezen dat volgens onze columnist Jan Erik Burger natuurbeheerders aan bomenfobie lijden (zie WM 19-2). Toch speelt die emotie volgens boswachter Erik minder niet bij de omwonenden van het Leenderbos. “We zijn nu ook aan het kappen. Dat kondigen we uitgebreid aan. We hebben zelfs een excursie georganiseerd om het een en ander uit te leggen, maar tot onze verbazing kwam daar niemand op af.” Naast de kap is er ook oog voor het dennenbos.  Zo voorziet de toekomstvisie van Staatsbosbeheer in het behoud van delen van het geplante Leenderbos. Niet vanwege de natuurwaarde, die is beperkt, maar om de herinnering aan de werklozen die het bos aanplanten levend te houden.

Achtergrondinformatie

Artikel over Landschapsbiografie van Leenderbos en de Grote Heide door Martijn Horst en Theo Spek

Inrichtingsplan voor Leenderbos en Grote Heide door Strootman Landschapsarchitecten

Natura 2000 beheerplan Leenderbos, Grote Heide en de Plateaux

Wandelroute

Wandelroute van 8 km door de boskapstrook in Leenderbos en het dal van de Strijper Aa is te downloaden op Wikiloc. Begin en eindpunt van de route zijn eenvoudig te bereiken vanaf station Eindhoven met bus 11.