Spiegelwaal, Nijmegen: Oogverblindend rivierenpark

Nijmegen heeft er een nieuw park bij. Niet één met  majestueuze boompartijen en sappige ligweiden, maar met een levende rivier en een schitterende collectie bruggen. Hoog- of laagwater? Het maakt niet uit er is altijd wat te beleven.

Verschenen in Wandelmagazine 18-4

meer foto's

Het water kolkt diepbruin onder ons door. Een rijnaak stampt tegen de stroom in; het valt niet mee om koers te houden in de wijde Waalbocht waar de stad tegen aan gevleid ligt. Nieuwsgierig naar het geweld van de rivier, staan Nijmegenaren hoog op de dijk en de bruggen te kijken naar hun rivier. Een fietspad loopt het water in. Achter een roodwit geblokte wegversperring is een heuse stroomversnelling te zien. Water vanuit de Waal stroomt over een lage dam een zijgeul in.

Onder het motto ‘ruimte voor de rivier’ is de flessenhals  bij Nijmegen weggewerkt. Dijkverzwaring of de aanleg van waterbuffers waren ook een optie, maar  de overheid koos voor meer ruimte voor het water. De breedte van het winterbed is vergroot door de dijk aan de kant van Lent 350 meter landinwaarts te verleggen. Ook zijn de uiterwaarden afgegraven om meer water te bergen en de afvoer te versnellen. Tussen Lent en Nijmegen werd gesloopt, land opgekocht, , een  nevengeul gegraven en bruggen gebouwd. Dankzij al dat gegraaf staat  het water in de Waal bij Nijmegen vandaag zesendertig centimeter lager dan voorheen. Zo hoog als tijdens  de bijna-ramp van 1995, toen de bewoners van de Betuwe gedwongen waren hun huizen te verlaten, zal het water niet meer komen.

Zo ontstond  een drie kilometer lang eiland tussen Waal en nevengeul, verbonden met een rits wonderschone bruggen. Ze maken een heerlijk rondje zwerven over eiland en dijk mogelijk. Wassend water? Geen probleem, stapstenen genoeg om het rondje af te maken.   Op de witte natuurstenen tribune die tegen de nieuwe dijkhelling bij Lent leunt, is het lekker zitten en kijken. Voor een kop koffie of een biertje kun je daar niet terecht. Daarvoor moet je naar Café Waalzicht. Alleen jammer dat het zicht op de Waal is ontnomen door een nieuw appartementengebouw.

“Hoe vindt u het rivierenpark geworden?”, vragen we een man met hond. “Ik ben apetrots. Zo’n tien jaar geleden ben ik nog wezen protesteren in Den Haag tegen de plannen. Maar liefst twintig van onze huizen wilden ze afbreken en ons op een eiland laten verkommeren. Als ik toen had geweten hoe mooi het zou worden, was ik thuis gebleven”, lacht hij ongegeneerd.

Tijdens laag water, bij een tweede bezoek eind augustus, huppen joggers van stapsteen naar stapsteen om de kuitspieren te oefenen. Jongens en meisjes bouwen op een strandje vlotten van blauwe tonnen. Het is de eerste schooldag van het jaar. Een skiffeur trekt met lange rustige slagen zijn boot over het gladde water van de nevengeul, die heel passend Spiegelwaal is gedoopt. Het water staat maar liefst zevenenhalve meter lager dan bij ons eerste bezoek in januari, een absoluut laagte record.

Iedereen die we spreken is opgetogen over het nieuwe rivierpark in hart van de stad. Ook de man met tatoeages en zonnebril. Hij vindt De Oversteek, de meest westelijke brug, de mooiste. “Die golft zo mooi en elke avond gaan de 48 lichtmasten één voor één aan als eerbetoon  voor de 48 soldaten die dood werden geschoten toen ze hier in Nijmegen de brug overstaken”.

“Nieuwe bruggen, hoezo?” Voor de eerstejaars studente zijn er geen nieuwe bruggen, ze zijn er altijd al geweest. Ze vindt ze best wel gaaf, “maar die daar, ze wijst naar de oude vertrouwde Waalbrug, vind ik niks” Ze  kijkt erbij alsof ze een glas azijn aan de mond zet. De statige boogbrug, die in het laatste jaar van de oorlog op miraculeuze wijze alle aanslagen van de Duitsers weerstond, kreeg een verlenging van allure. De drie betonnen pijlers lopen organisch over in het brugdek. Geen naad te zien. Het zorgt voor wonderschone lichtval in het water. “Voor deze brug zijn unieke mallen gemaakt. Het mocht wat kosten”, vertelt Mathieu Schouten van het Nijmeegse ontwerpteam trots. “Ik heb vakgenoten die mopperen dat de aansluiting met oude brug niet past. Ze vinden het roodstenen tussenstuk lomp, maar er zitten heel wat trappen in en een ruimte waar watersportverenigingen hun boten kunnen opbergen. We willen hier geen rommelige jachthaven.”

De enige brug waarover een vrachtwagen bier kan aanvoeren naar Café Waalzicht is de Lentloper. Van afstand valt die brug een beetje weg bij het visuele geweld van de anderen. Zijn schoonheid ontdek je vooral als je er over heen loopt. Het wegdek buigt wat hoger dan de beide voetpaden. Dat biedt ruimte voor twee onderdoorgangen vanwaar je onder de brug naar het spiegelende water kunt koekeloeren. De zijwanden van de weg zijn heerlijke luierplekken. Wij vleien tegen de warme stenen en werpen nog een laatste blik op al het fraais om ons heen.

Praktische informatie

Het Rivierenpark ligt langs de Waal tussen Nijmegen en Lent. Goed bereikbaar met de trein via stations Nijmegen en Nijmegen-Lent. Een wandelroute van 9 km is te downloaden via www.hansfarjon.nl/spiegelwaal